Wanneer ben je ondernemer?
Er zijn een aantal duidelijke criteria wanneer je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting.
Die criteria zijn:
- organisatie van werk en kapitaal
We laten deze criteria de revue passeren in de vorm van vragen:
- Is er sprake van marktgericht opereren?
- Zijn er meer dan één opdrachtgevers?
- Ben je onafhankelijk van die opdrachtgevers?
- Komen je prijzen tot stand in vrije onderhandeling?
- In hoeverre ben je vrij om werktijden en werkvoorwaarden zelf te bepalen?
- Presenteer je je als zelfstandig ondernemer?
Is er sprake van een organisatie van werk en kapitaal?
- Moet je arbeid verrichten om je opbrengst te behalen?
Is er sprake van risico?
- Is er een kans dat je een opdracht níet binnenhaalt?
- Is er risico dat je je investeringen niet terugverdient?
- Loop je risico dat je opdrachtgevers of klanten niet betalen of kunnen betalen?
Is er sprake van een winstperspectief?
- Is er redelijkerwijs, op enige termijn, winst te verwachten?
Het hoeft niet perfect te zijn
Wanneer deze vragen doorgaans met ja kunnen worden beantwoord, is er sprake van ondernemerschap voor de inkomstenbelasting. Soortgelijke criteria, met uitzondering van die over de winstverwachting, gelden voor de beoordeling van het ondernemerschap voor de omzetbelasting.
En wat als je geen ondernemer voor de inkomstenbelasting bent?
Wanneer je inkomsten niet als winst uit onderneming of als loon uit dienstbetrekking worden beschouwd worden ze behandeld als resultaat uit werkzaamheden.
Dit is een wat negatieve formulering.
Niet in loondienst zijn betekent dat je je inkomsten vrijelijk behaalt, zonder in gezagsverhouding te staan tot iemand anders.
De overeenkomst tussen de resultaatgenieter en de de ondernemer is dat beiden een jaarrekening moeten overleggen. Het verschil tussen beiden is vooral de mogelijkheid van belastingbesparingen bij zelfstandig ondernemerschap.
Zowel de zelfstandig ondernemer als de genieter van resultaat uit werkzaamheden moeten bij hun belastingaangifte een jaarrekening overleggen. Dat is een balans en verlies- en winstrekening, voorzien van toelichtingen.
Omzetbelastingplicht
Zowel de zelfstandige als de resultaatgenieter zijn omzetbelastingplichtig wanneer zij belaste prestaties verrichten in het economisch verkeer. Er is wat omzetbelastingplicht geen principiëel verschil.
In de praktijk is er toch wel verschil. In de eerste plaats omdat zelfstandige activiteiten van geringe omvang vaak activiteiten zijn die vrijgesteld zijn van omzetbelasting. Het schrijven van een boek, het geven van kunstzinnige vorming, zitting hebben in adviescommissies et cetera. In de tweede plaats omdat de belastingdienst geneigd is om de zelfstandige met geringe activiteiten te 'ontheffen van administratieve verplichtingen'.
Voordelen van het fiscaal ondernemerschap
Wanneer je ondernemer bent, kunnen je inkomsten verhoudingsgewijs lager belast worden dan resultaat uit werkzaamheden. Dat is het gevolg van enkele specifiek voor ondernemers bedoelde faciliteiten, die onder voorwaarden kunnen worden toegepast. De belangrijkste:
* zelfstandigenaftrek
* startersaftrek
* speur- en ontwikkelingsaftrek
* stakingsaftrek
* investeringsaftrek
* fiscale oudedagsreserve
* scholingsaftrek
De belangrijkste voorwaarde hiervoor is het 'urencriterium'.
Het tweede mogelijk voordeel is gelegen in het verplichte ziekenfonds. In veel gevallen is dat een voordelige verzekering. Dat voordeel hangt dan wel samen met het kunnen toepassen van de hiervoor genoemde fiscale faciliteiten die het belastbaar inkomen verlagen. Kom je daar niet voor in aanmerking, dan zal ook de ziekenfondspremie hoger uitvallen.
Het derde voordeel is gelegen in het toenemende aantal inkomensafhankelijke regelingen. Verlaging van het belastbaar inkomen door zelfstandigenaftrek betekent daarom ook:
* méér tegemoetkoming kinderopvang
* latere terugbetaling studiefinanciering
* méér kans op een tegemoekoming buitengewone uitgaven
* vanaf 2006 lagere ziektekosten in het nieuwe aangekondigde zorgstelsel
* méér huursubsidie
Nadelen van het fiscaal ondernemerschap
Het hiervoor genoemde voordeel van betrokken worden in het verplichte ziekenfonds voor zelfstandigen, kan in sommige gevallen nadelig zijn. Bijvoorbeeld wanneer je in plaats van zelf in het ziekenfonds opgenomen te zijn voor weinig geld had kunnen worden meeverzekerd met de partner. Of omdat je op grond van inkomsten in het verleden nog steeds verplicht in het ziekenfonds zit, terwijl je huidig inkomen een particuliere verzekering met betere dekkingsvoorwaarden rechtvaardigt.
In zo'n geval kan het handiger zijn om de inkomsten aan te geven als resultaat uit werkzaamheden. Dat heeft echter alleen zin wanneer je tòch niet in aanmerking zou komen voor de ondernemers-aftrekposten, bij voorbeeld omdat je niet aan het 'urencriterium' voldoet.
Keuze?
In het algemeen is de mogelijkheid om te kiezen voor ofwel zelfstandig ondernemerschap, ofwel het genieten van resultaat uit werkzaamheden, beperkt.
De feiten en omstandigheden zijn bepalend, zelden de wil.
Bovendien is het niet mogelijk om van jaar tot jaar te bezien of je ondernemer bent of genieter van resultaat uit werkzaamheden. De belastingdienst eist een bestendige gedragslijn.
We zijn ons er van bewust dat de keuze voor een fiscale status niet makkelijker wordt met theoretisch inzicht in de criteria. Het blijft dus een onderwerp voor individuele advisering.
